وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

ضرورت بازنگری و راستی آزمایی مجدد شاخص های جمعیتی کشور

موضوع زاد و ولد، به عنوان یکی از چهار حرکت جمعیتی در علم جمعیت شناسی، یعنی تولد، ازدواج، طلاق و مرگ، این قابلیت را دارد که بلافاصله در کانون گرم خانواده و سرشار از امنیت از بعد روانی و عاطفی آن بازنمایی شود. از این رو در افزایش جمعیت، حفظ حقوق نسل های آینده، به عنوان مبنای حرکت همه جانبه ای که قرار است پیشرفت بر آن استوار شود، مورد توجه ویژه قرار گرفته است.

از منظر نظام اجتماعی، والدین، دولت ها، و نظام بین الملل برای کودکان فی نفسه و همچنین و برای اهداف کوتاه و درازمدت اهمیت قائل هستند. تصویب کنوانسیون حقوق کودک، لزوم انجام مراقبت‌های ویژه از کودک براساس اعلامیه حقوق کودک ژنو ۱۹۲۴ و سایر اسناد و احکام سازمان‌های تخصصی و بین‌المللی مربوط به رفاه کودکان منجر شده، تا در گذر از آن ظهور نسلی سالم و توانمند متکفل اداره جوامع باشد. از این رو در اعلامیه جهانی حقوق بشر تصریح شده است «کودک به خاطر نداشتن رشد کامل فیزیکی و ذهنی محتاج مراقبت و حمایت‌هایی از جمله حمایت‌های مناسب حقوقی قبل و بعد از تولد می‌باشد».

موضوع جمعیت پیش از قوانین و کنوانسیون های ذکر شده که زاد و ولد را دارای رویکرد مثبتی می دانند، از بعد اسلامی نیز در قرآن کریم بر افزایش نسل به نحو شایسته ای تاکید کرده است. قرآن در آغاز سوره نساء مي‌فرمايد: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُواْ رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُم مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيرًا»، اين آيه از خلقت انسان و زوجيت و فرزندآوري به عنوان موهبت الهي كه مستوجب رعايت تقواي الهي است ياد مي‌كند و ثمره زوجيت يا هدف آن را فرزندان كثير مي‌داند. مشابه اين آيات و روايات مشهود است از جمله سوره مريم، انبيا، نوح، اعراف و اسراء همه بر ارزشي بودن كثرت نسل و درخواست فرزند صالح توسط انبيا و اوليا دلالت دارد.

با این همه، سیطره اصول و سبک زندگی جهان مدرن، تلاش می کند ارزش های خود را بر همه ساحت های زندگی بشر بگستراند. توسعه اجتماعی براساس تولید سرمایه، توسعه قدرت و بهره وری مادی صرف، توجه به رشد مصرف گرایی و پیامد آن یعنی تحقق جامعه ای بدون خانواده و فرزند، ترویج خانواده هسته ای و کاهش زادو ولد، رواج سبک زندگی مبتنی بر نظام سالمندی (کاهش نرخ رشد جمعیت) از موضوعاتی است که سایه آن بر کشورهای در حال توسعه از جمله ایران گسترده شده است. این وضعیت می تواند نظام انگیزش موجود در توان سرمایه ملی به نام جوانان به ویژه در حوزه ریسک پذیری را به تحلیل برده، و کشور را که همواره باید از دو بال سالمندان (خردمندان) و جوانان (نیروهای دارای قدرت تحرک و انگیزه) برای حرکت و تحول برخوردار باشد، محروم سازد. 

تهدید مذکور، در سیاست های کلی جمعیت، ابلاغی از سوی مقام معظم رهبری به خوبی دیده و با آن مبارزه شده است. «ارتقا و پویایی، بالندگی و جوانی جمعیت با افزایش نرخ باروری به بیش از سطح جانشینی، رفع موانع ازدواج، و توانمندسازی و تامین هزینه های زندگی و تربیت نسل صالح، اختصاص تسهیلات مناسب برای مادران در دوره بارداری و شیردهی و پوشش بیمه ای هزینه زایمان و درمان و ناباروری مردان و زنان، از جمله این تمهیدات هستند.

چنین رویکردی در اقدامات و برنامه های دکتر نمکی، وزیر بهداشت نیز به خوبی نمایان است، مواردی مانند بازنگری دقیق در یافته ها و شاخص های اعلام شده جمعیتی کشور و راستی آزمایی مجدد آن، توسعه و تجهیز مراکز درمان ناباروری، اعمال سیاست های تشویقی فرزندآوری برای زوج ها و همچنین زوج هایی که به دلایل مختلف از داشتن فرزند دوم امتناع می ورزند، توسعه زیرساخت های کشور متناسب با افزایش آهنگ رشد جمعیت و جلب مشارکت کلیه مدیران ارشد و معاونین برای یافتن راه حل های جامع و مانع تاکید شده است.

در اندیشه اقتصادی جدید، انسان منشا و محور توسعه است. از این رو تردیدی نیست که سیاست های جمعیتی حول تاکید بر خانواده و افزایش نسل، بدون بررسي و رصد و پايش مستمر و علمي جمعيت و عوامل موثر در كاهش و افزايش جمعيت همچنین اتخاذ سياست هاي فرزندآوري متناسب با امكانات و اقتضائات راهبردي كشور و آمايش سرزميني میسر نمی باشد. در کنار این موارد باید، بعد فرهنگی که منبعث از تحولات نگرشی به موضوع فرزندآوری است را نیز فراموش نکنیم و همواره به خاطر داشته باشیم که موضوع جمعیت موضوعی است که سایر دستگاه ها نیز باید در تحقق اهداف این حوزه مشارکت جدی داشته باشند.

 

                                                                                                                                                                  مریم غفاری

                                                                                                                                                                   روزنامه نگار

نسخه چاپي ارسال به دوست

جمعه ٦ ارديبهشت ١٣٩٨ - ٠٩:٤٠ / شماره خبر: ١٨٩٣٢٧ / تعداد نمايش: 369

برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج