وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

سیر تحول واکسن؛

از آبله کوبی تا تولید واکسن های نسل جدید


سال ۱۲۶۴ قمری نخستین برنامه دولت ایران برای واكسن زدن به فرمان امیركبیر آغاز شد. در آن برنامه كودكان و نوجوانان ایرانی را آبله كوبی می كردند؛ اما چند روز پس از آغاز آبله كوبی به امیركبیر خبر دادند كه مردم نمی خواهند واكسن بزنند؛ چون چند تن از فالگیرها و دعانویس ها در شهر شایعه كرده بودند كه واكسن زدن باعث راه یافتن جن به خون انسان می شود.


هنگامی كه خبر رسید پنج نفر به علت ابتلا به بیماری آبله جان باخته اند، امیر بی درنگ فرمان داد هر كسی كه حاضر نشود آبله بكوبد باید پنج تومان به صندوق دولت جریمه بپردازد. او تصور می كرد كه با این فرمان همه مردم آبله می كوبند. شماری كه پول كافی داشتند پنج تومان را پرداختند و از آبله كوبی سرباز زدند. شماری دیگر هنگام مراجعه مأموران در آب انبارها پنهان می شدند یا از شهر بیرون می رفتند.روز بیست و هشتم ماه ربیع الاول به امیر اطلاع دادند كه در همه شهر تهران و روستاهای پیرامون آن تنها ۳۳۰ نفر آبله كوبیده اند.
در همان روز پاره دوزی را كه فرزندش از بیماری آبله مرده بود به نزد او آوردند. امیر به جسد كودک نگریست و آنگاه گفت: ما كه برای نجات بچه هایتان آبله كوب فرستادیم. پیرمرد با اندوه فراوان گفت: حضرت امیر، به من گفته بودند كه اگر بچه را آبله بكوبیم، جن زده میشود. امیر فریاد كشید: وای از جهل و نادانی. حال گذشته از این كه فرزندت را از دست داده ای باید پنج تومان هم جریمه بدهی. پیرمرد با التماس گفت: باور كنید كه هیچ ندارم. امیركبیر دست در جیب خود كرد و پنج تومان به او داد و سپس گفت: حكم برنمیگردد. این پنج تومان را به صندوق دولت بپرداز. چند دقیقه دیگر بقالی را آوردند كه فرزند او نیز از آبله مرده بود. این بار امیركبیر دیگر نتوانست تحمل كند. روی صندلی نشست و با حالی زار شروع به گریستن كرد. در آن هنگام میرزا آقاخان وارد شد.
 او در كمتر زمانی امیركبیر را در حال گریستن دیده بود. علت را پرسید و ملازمان امیر گفتند كه دو كودک شیرخوار پاره دوز و بقالی از بیماری آبله مرده اند. میرزا آقاخان با شگفتی گفت: عجب! من تصور می كردم كه میرزا احمدخان، پسر امیر مرده است كه او این چنین های های می گرید. سپس به امیر نزدیک شد و گفت: گریستن آن هم به این گونه برای دو بچه شیرخوار بقال و چقال در شأن شما نیست. امیر سر برداشت و با خشم به او نگریست؛ آنچنان كه میرزا آقاخان از ترس بر خود لرزید. امیر اشک هایش را پاک كرد و گفت: خاموش باش. تا زمانی كه ما سرپرستی این ملت را بر عهده داریم، مسئول مرگشان ما هستیم. میرزا آقاخان آهسته گفت: ولی اینان خود در اثر جهل آبله نكوبیده اند. امیر با صدای رسا گفت: و مسئول جهلشان نیز ما هستیم. تمام ایرانی ها اولاد حقیقی من هستند و من از این می گریم كه چرا این مردم باید اینقدر جاهل باشند كه در اثر نكوبیدن آبله بمیرند.

واکسن های نسل جدید
اگرچه تا سال‌ها بعد نیز، واکسیناسیون در ایران با مقاومت هایی از سوی مردم روبرو بود، اما دیری نگذشت که افکار عمومی نسبت به این مساله آگاهی یافت، به طوری که اقبال عمومی جهت انجام آن افزایش یافت. با این وجود، پوشش واکسیناسیون در کشور قبل از پیروزی انقلاب اسلامی تنها ۳۰ درصد بود و بعد از انقلاب اسلامی، رشد فزاینده ای را داشت تا آنجا که اگر پیش از انقلاب سالانه ۱۲۰ هزار کودک زیر ۵ سال بر اثر سرخک از دست می رفتند، این رقم در سال های اخیر به صفر رسید و مرگ کودکان در اثر ابتلا به سرخک، کزاز نوزادی، سیاه سرفه و فلج اطفال رخ نداد.
در واقع تلاش پیگیر متولیان حوزه سلامت در این سال ها موجب شد تا آمار 70 درصدی مرگ و میر ناشی از بیماری های واگیردار و عفونی به رقمی کمتر از 10 درصد برسد و سیر نزولی داشته باشد. این مساله در مورد واکسیناسیون فلج اطفال نیز صدق می کرد و پوشش صد در صدی در این زمینه حاصل شد.
البته ورود به هزاره جدید و پیچیده تر شدن زندگی شهری و تغییر در برخی مناسبات و روابط میان افراد و گذر از زندگی سنتی، شیوع برخی بیماری ها را رقم زد و موجب شد تا در حوزه سلامت و خصوصا بهداشت جهت پیشگیری از بروز این نوع بیماری ها علاوه بر بیماری های مرسوم واگیردار اقداماتی صورت گیرد.
از جمله بیماری هایی که در حال حاضر در سراسر جهان، عده بسیاری به آن مبتلا شده اند، بیماری HPV است. براساس نیازسنجی هایی که در کشور در زمینه این بیماری انجام شده است، تولید و ساخت واکسن این بیماری در ایران پیگیری شده و در حال حاضر دانشمندان ایرانی روی این واکسن کار می کنند و پیشرفت های خوبی نیز حاصل کرده اند. اگرچه حوزه بهداشت در زمینه تولید واکسن با چالش هایی مثل هزینه بر بودن آنها مواجه است، اما این موانع موجب توقف فعالیت دانشمندان عرصه سلامت نشده و این امر به طور جدی در حال انجام است.

نسخه چاپي ارسال به دوست

يکشنبه ١٣ خرداد ١٣٩٧ - ١٣:٠٨ / شماره خبر: ١٧٧٥٠٥ / تعداد نمايش: 1367

برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج